زردی نوزاد یک نوع بیماری و تغییر رنگ در پوست و چشم های نوزادی هست که به تازگی متولد شده است. دلیل این امر را می توانیم در وجود مقادیر بالایی از بیلی روبین در خون نوزاد بدانیم. این ماده در حقیقت، یک رنگدانه زرد رنگی می باشد که در اثر تجزیه گلبول های قرمز ساخته می شوند. توجه داشته باشید که زردی در نوزادان، مخصوصا نوزادانی که نارس هستند و زودتر از موعد به دنیا آمدند، بسیار شایع است. نوزادانی هم که تنها از شیر مادر تغذیه می شوند نیز دچار زردی خواهند شد.
کبد نوزادان معمولا به اندازه کافی رشد نکرده است و معمولا زردی در این افراد به همین دلیل اتفاق خواهد افتاد. بنابراین بدن نوزادان، توانایی دفع بیلی روبین اضافی در بدن را ندارند. البته موارد دیگری هم هستند که عاملی برای تشدید این موقعیت محسوب می شوند اما دلیل اصلی را می توانیم همین موضوع عدم توانایی دفع بیلی روبین توسط کبد نوزادان بدانیم. یک نکته مهم در رابطه با زردی نوزادان وجود دارد که بایستی به آن توجه داشته باشید، این که زردی در گریدهای بالا می تواند خطرات بسیار جدی و آسیب های مغزی در پی داشته باشد.
علل زردی در نوزادان
دانستن مواردی که عامل اصلی زردی در نوزادان می شود، به شما کمک خواهد کرد تا بتوانید برای زردی نوزاد خود آمادگی کامل داشته باشید. از اصلی ترین موارد ایجاد زردی در نوزادن، بیلی روبین است که مسئول رنگ زرد یرقان می باشد. از آن جایی که نوزادان گلبول های قرمز بیشتری تولید می کنند، سریع تر هم تجزیه می شوند. بنابراین در چند روز ابتدای زندگی خود، سنبت به افراد بزرگسال، به تولید بیلی روبین بیشتری می پردازند.
عضوی که می تواند بیلی روبین را از خون فرد تصفیه نماید، کبد است. سپس آن را به روده ها منتقل می کند تا از این طریق دفع شوند. نوزادی که به تازگی متولد شده است، کبد کاملی شاید نداشته باشد و همین مورد عاملی در عدم به موقع بیلی روبین از خون می باشد. زمانی که این میزان بیلی روبین افزایش پیدا کند، شاهد زردی در نوزادان هستیم. به این ترتیب، معمولا در روز دوم و یا سوم تولد نوزاد، می توانید این مورد را با وجود علائم بیماری مذکور، شناسایی کنید. البته اختلال های زمینه ای بسیاری هستند که می توانند عاملی در بروز بیماری مورد نظر باشند.
- عدم تطابق و سازگاری خون مادر و نوزاد با یکدیگر
- وجود عفونت در خون نوزاد
- مسدود بودن و یا زخم شدن صفرای نوزاد
- کمبود نوعی از آنزیم در بدن نوزاد
- خونریزی داخلی در بدن
- وجود عفونت های ویروسی و یا باکتریایی
درمان زردی نوزادان
معمولا اکثر نوزادانی که متولد می شوند، با بیماری زردی دست و پنجه نرم می کنند. البته بیشتر آن ها در شرایط حاد قرار ندارند و به این ترتیب، تلاش خاصی هم برای درمان این بیماری نیاز نمی باشد. زیرا در نوزادانی که سر موعد خود به دنیا امدند، تمامی علائم بیماری بین 10 تا 14 روز از بین می روند. البته در شرایط خاصی ممکن است روند درمان طولانی تر باشد. به عنوان مثال، نوزادان نارس در شرایط بدتری درمان می شوند و شاید درمان آن ها تا 21 روز هم زمان ببرد.
ابتدا با معاینه نوزاد، معلوم می شود که وی به زردی مشکوک است یا خیر! در صورت مشکوک بودن و کم بودن زردی در بدن وی، دکتر متخصص تشخیص می دهد که روند درمان او به چه صورتی انجام شد. اما اگر علائم زردی بسیار زیاد باشد، پزشک درخواست آزمایش خون می کند تا میزان و سطح بیلی روبین موجود در خون نوزاد تشخیص داده شود. اگر بالاتر از میزان مجاز باشد، پزشک یا دستور بستری مستقیم کودک را می دهد تا تحت درمان جدی قرار بگیرد یا استفاده از دستگاه فتوتراپی را در منزل تجویز می کند. که میتوانید با اجاره دستگاه زردی نوزاد در منزل به راحتی آن را درمان کنید.
گاها در شرایط بسیار پیچیده و خطرناک که دستگاه و یا دارو بر روی بدن وی تاثیری ندارد، پزشک دستوری مبنی بر تعویض خون نوزاد می دهد. نوزادانی که در شرایط فوق العاده حاد قرار دارند، این تجویز برای آن ها خواهد بود و می توانند در شرایط نرمال و پس از چند روز از بیمارستان مرخص شوند. البته که این کار تنها در شرایط خیلی بد دستور داده می شود، بهتر است مراقبت از نوزاد را بیشتر کنید تا به هیچ وجهی به این مرحله نرسید.
زمان مراجعه به پزشک برای زردی نوزاد
زمانی که در بیمارستان قرار دارید، هر چند ساعت به صورت مرتب، نوزاد شما تحت معاینات پزشکی قرار می گیرد. به این ترتیب از نظر زردی آن را بررسی می کنند تا اگر مشکلی از این نظر دارد، نسبت به درمان آن اقداماتی صورت بگیرد. توجه داشته باشید که نوزاد بین روزهای سوم تا پنجم تولد که از بیمارستان مرخص شده است، تحت معاینه قرار بگیرد. بنابراین حتما در این زمان، به پزشک مراجعه کنید تا اگر امکان افزایش زردی در نوزاد زیاد است، از آن جلوگیری نمایید. در صورت وجود علائم زیر، مراجعه به پزشک توصیه می شود:
- در صورتی که پوست نوزاد دارای توناژ رنگی زرد است.
- به پوست روی شکم، بازوها و پاهای نوزاد توجه کنید که زرد نباشد.
- سفیدی چشمان نوزاد را هم بررسی کنید.
- اگر نوزاد بی حال است و یا دارای حالتی مانند بیمار بودن می باشد، به پزشک مراجعه نمایید.
- اگر نوزاد خوب غذا نمی خورد و یا وزنی اضافه نمی کند.
- صدای گریه نوزاد بسیار ضعیف و یا حتی بسیار زیاد است هم باید مورد معاینات پزشکی قرار بگیرد.
- نوزاد دارای علائم دیگری است که از نظر شما طبیعی نیست و می تواند مشکل ساز باشد.
برخی افراد بر این عقیده هستند که زردی نوزاد اصلا موضوع نگران کننده ای نیست و خطری برای نوزاد به همراه ندارد. در برخی شرایط که زردی بسیار کم است، می توان این عقیده را داشت. اما اگر پزشک تشخیص بدهد که نوزاد زردی بالایی دارد، حتما باید اقدامات لازمه صورت بگیرد. بنابراین در این مواقع، با جان نوزاد و یا سلامتی وی شوخی نکنید و سهل انگاری نداشته باشید. در اولین فرصت جهت رفع مشکل به وجود آمده اقدام کنید تا درمان زردی نوزاد هم سریع تر صورت بگیرد.